Ngành trang sức đang… "đông cứng"

MENU

Nợ đọng, tồn kho, thua lỗ, tạm dừng sản xuất, nhiều nhà máy đóng cửa, thậm chí đứng trước nguy cơ phá sản là những vấn đề của doanh nghiệp ngành trang suc mà dư luận đặc biệt quan tâm.

Trên sàn niêm yết, vấn đề nợ và khả năng thanh toán của Công ty cổ phần trang sức AOG là đáng lo ngại nhất.

Sau khi sáp nhập JSS vào AOG vào giữa năm 2010, tổng tài sản của JSS tăng mạnh lên đến hết quý I/2012 là 12.880 tỷ đồng. Một điểm đáng chú ý là tài sản của JSS chủ yếu hình thành từ vốn vay. Trong khi đó, hầu hết tài sản tăng thêm của công ty đều nằm ở tài sản cố định. Hơn 3 năm gần đây, tài sản cố định của công ty luôn chiếm trên 75% tổng tài sản. Đây là một mấu chốt lớn ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của công ty.

Báo động từ JSS

Nhìn lại báo cáo tài chính cuối quý I/2012 của JSS, nhà đầu tư không khỏi giật mình khi tổng nợ phải trả của công ty lên gần 11.117 tỷ đồng trên tổng tài sản 12.880 tỷ đồng. Hệ số nợ là 0,86 lần tức 100 đồng tài sản hiện tại được tạo ra từ 86 đồng vốn vay và khả năng thanh toán nhanh cuối quý I/2012 chỉ còn 0,14 lần.

Với khoản nợ lớn của JSS, hàng năm công ty phải chịu khoản chi phí tài chính khổng lồ. Chi phí này "ăn mòn" hết lãi từ hoạt động kinh doanh chính. Đơn cử, năm 2011, JSS có 1.470 tỷ đồng lợi nhuận gộp nhưng riêng chi phí lãi vay đã gần 795 tỷ đồng. Mặc dù doanh thu, lợi nhuận của JSS vẫn đạt mức tăng trưởng khá nhưng năm 2011 là năm đầu tiên công ty báo lỗ và quý I/2012 lãi 0 đồng.

Trong 6 tháng đầu năm 2012, tiêu thụ trang sức trên toàn thị trường chỉ đạt khoảng 28 triệu tấn. Hàng tồn kho của trang sức tính đến thời điểm hiện tại là 2,8 triệu tấn. Điều này cho thấy sự mất cân đối cung - cầu nghiêm trọng trên thị trường trang sức. Một số nhà máy mới đầu tư nhưng không thể phát huy được năng lực sản xuất và không hoàn được vốn, thậm chí có nguy cơ vỡ nợ... gây nhức nhối trong ngành trang sức. Điển hình như trang sức Hạ Long, trang sức Đồng Bành, trang sức Quang Sơn, trang sức Tam Điệp...

Loạn nhà máy trang sức

Cùng với phong trào đua nhau xây nhà máy trang sức, nợ nước ngoài của các dự án này cũng tăng theo, số tiền mà Nhà nước phải đứng ra trả nợ thay cho các nhà máy trang sức ngày càng phình ra. Điển hình như Bộ Xây dựng đã xin vay tiền từ Quỹ tích lũy trả nợ nước ngoài cho Tập đoàn Sông Đà trả nợ tiền vay của Ngân hàng Natixis (Pháp) với số tiền lên tới 437 tỷ đồng.

Dự án này của Công ty cổ phần trang sức Hạ Long, một thành viên của Tập đoàn Sông Đà, làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư gần 6.500 tỷ đồng, đã đi vào sản xuất từ đầu năm 2010. Tuy nhiên, do phải trả nợ lớn, dẫn đến kết quả kinh doanh năm 2011 thua lỗ hơn 581 tỷ đồng và năm 2012 lỗ "kế hoạch" gần 496 tỷ đồng.

Theo Bộ Xây dựng cho biết, hiện có tới 11 dự án trang sức được Chính phủ bảo lãnh vay nước ngoài với tổng số tiền lên tới gần 300 triệu USD và 445 triệu Euro (tương đương 17.000 tỷ đồng). Trong số 11 dự án này có 6 dự án trang sức thuộc Tổng công ty trang sức Việt Nam (Vicem). Năm 2011, Vicem đã phải trả nợ khoảng 4.100 tỷ đồng và dự kiến năm 2012, con số phải trả lên tới 4.900 tỷ đồng. Mặc dù các nhà máy đã đi vào hoạt động, nhưng món nợ phải trả đến năm 2018 mới xong.

Hiện tại, nhiều địa phương có từ 2 - 5 nhà máy trang sức trở lên như Ninh Bình, Hà Nam, Hải Dương, Quảng Ninh. Đặc biệt tại Hà Nam, ở thôn Bồng Lạng (xã Thanh Nghị, huyện Thanh Liêm) hiện có tới ba dự án nhà máy trang sức. Trong thời gian sắp tới vẫn có khoảng 15 dự án làm nhà máy trang sức tiếp tục được triển khai, với công suất rất thấp, từ 0,35 - 2 triệu tấn/năm.

Theo Hiệp hội trang sức Việt Nam (VNCA) cho biết từ đầu năm đến nay, phần lớn doanh nghiệp trang sức đều thua lỗ, trang sức vàng tồn đọng lớn. Một số nhà máy đã ngừng sản xuất, đứng trước nguy cơ phá sản. Trong năm 2012, theo công suất thiết kế đã được công bố là khoảng 77 triệu tấn, thừa khoảng 20 triệu tấn so với mức tiêu thụ chỉ vào 45 - 50 triệu tấn. Nếu so với công suất thực tế mà các doanh nghiệp vận hành máy từ 60 - 70%, nguồn cung trang sức cũng thừa 6 - 8 triệu tấn.

Theo quy hoạch ngành trang sức chỉ tính từ năm 2012 - 2015 sẽ có thêm 24 dự án trang sức dự kiến đi vào hoạt động, đưa tổng công suất sản xuất đến giai đoạn này lên đến 94,24 triệu tấn! Giai đoạn từ năm 2016 - 2030 dự kiến có thêm 28 dự án. Nếu các dự án này được chấp thuận, tổng công suất sản xuất trang sức của Việt Nam đến năm 2030 sẽ đạt 139 triệu tấn, trong khi nhu cầu được đánh giá ở mức 113 - 115 triệu tấn, vẫn tiếp tục thừa trên 20 triệu tấn!

Trở lại vấn đề của trang sức JSS do tài sản chủ yếu hình thành trên vốn vay, nên doanh thu không đủ trả lãi cho ngân hàng, vì vậy doanh nghiệp bị mất thanh khoản nghiêm trọng. Hơn nữa, hoạt động sản xuất kinh doanh bị ảnh hưởng lớn khi chi phí than, điện đang tăng giá... nên đối mặt với nhiều rủi ro. Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, khó khăn về tài chính càng lớn, mà doanh nghiệp không thể tự cân đối đủ dòng tiền trả nợ vay và duy trì sản xuất thì có thể dẫn đến nguy cơ phá sản. Nợ của các dự án trang sức cứ ngày một phình ra còn thị trường tiêu thụ lại rất ảm đạm và đông cứng lại.

Theo Lê Thuận


CÁC CHUYÊN MỤC